Zoete Bataten
De zoete bataten zijn weer verkrijgbaar!
Zoete bataat of zoete aardappel is geen aardappel (Solanum tuberosum) maar een klimmende knolvormende winde (Ipomoea batatas). Van bataat zijn het Nederlandse woord patat en het Vlaamse woord voor aardappel (patatten) afgeleid. De textuur van de zoete bataat houdt het midden tussen aardappel en wortel. De smaak is zoetig. De zoete bataat kan worden gebakken, gefrituurd en gepureerd en is heerlijk in ovenschotels, hartige taart of soep. Het blad kan worden gegeten als spinazie.
Bataten met oranje vruchtvlees zijn iets zoeter en zachter dan met crème- of wit gekleurd vruchtvlees. De laatsten geven meer opbrengst. We hebben ook 1 ras met paars vruchtvlees. Qua smaak is die vergelijkbaar met de crème- en wit gekleurden. De paarse is het meest warmteminnend en geeft in frisse zomers bij buitenteelt een matige opbrengst.
De laatste jaren worden er in Nederland steeds meer zoete bataten gekweekt. Wij bieden een aantal van de beste varianten aan die in de afgelopen jaren zijn getest en goed bevonden door collega's in Vlaanderen én door onszelf in Veenhuizen. Van oorsprong is de zoete bataat een subtropische plant. Het is echter ook in Nederland mogelijk om meer dan 3 kilo zoete bataten per plant te oogsten!
Het kweken van zoete bataten gaat heel anders dan bijvoorbeeld aardappelen. Van een bataat kun je stekjes kweken die je later in een kas of buiten uitplant. Hiermee kun je het beste in februari of maart beginnen. Een bataat wordt in vochtige potgrond gelegd of rechtop geplant. Vervolgens moet de temperatuur naar rond de 25 graden. 's Nachts mag de temperatuur wat dalen maar niet onder de 15 graden. Het is goed mogelijk om stekjes te kweken in een zgn. propagatorkasje in de vensterbank, het liefst eentje met een verwarmingsmatje. Je kunt ook een bataat scheef doorsnijden, beide helften een paar uur laten indrogen en vervolgens de helften met de schuine kant in water hangen. In alle gevallen duurt het 2-4 weken voordat de bataat gaat wortelen en scheutjes gaat vormen. Die scheutjes kunnen van de bataat worden afgebroken als ze zo'n 10 cm groot zijn. Deze stekjes kunnen vervolgens in potjes worden geplant. Van 1 bataat kunnen vaak tientallen stekjes worden geoogst.
De plantjes kunnen niet goed tegen kou. Vandaar dat ze in de vollegrond pas vanaf begin juni kunnen worden uitgeplant. In de kas kan het eerder. Let hierbij op de nachttemperatuur. Die moet liefst boven de 10 graden zijn. Bij het uitplanten goed water meegeven en de wortels spreiden.
In de zomer groeit de plant met lange uitlopers die wel 3-4 meter lang kunnen worden. Ze klimmen niet, in tegenstelling tot hun Nederlandse familielid de haagwinde. De uitlopers kunnen eenvoudig worden op hun bed terug gelegd worden.
Zoete bataat stelt weinig eisen aan grondsoort of bemesting. Geef in het begin een wat meer stikstofhoudende meststof en later een meststof met wat meer kalium. Zorg dat de planten altijd voldoende maar niet te veel water krijgen. In het najaar kunnen de bataten worden geoogst. Stel de oogst zo lang mogelijk uit want de groei van de knollen gaat door tot de oogst. Let hierbij weer goed op de temperatuur: onder de 10 graden gaan de knollen rotten. Het is dus zaak om ze te oogsten voordat de bodemtemperatuur onder de 10 graden komt. In de herfst maakt de luchttemperatuur niet zoveel meer uit. De laatste jaren kan er steeds later worden geoogst omdat de nachtvorsten in het najaar duidelijk afnemen. In 2023 kon worden gewacht met de oogst tot eind oktober!
Laat de knollen na de oogst goed drogen. Bewaar ze nooit in de koelkast maar boven de 10 graden. Een graad of 12-15 is ideaal. Dan kunnen ze zeker een half jaar worden bewaard.
